Baza artykułów
Grupa atykułów: Zdrowie
Witamina B3Może być ona, w przeciwieństwie do innych witamin z grupy B, produkowana w organizmie z podstawowego aminokwasu, tryptofanu. Są to jednak niewielkie ilości i jej najważniejszym źródłem powinno być pożywienie.
Pella agra, czyli szorstka skóra
Kwas nikotynowy otrzymał po raz pierwszy w 1867 r. C. Huber. Jednak dopiero w 1935 roku stwierdzono, że ma on ważne znaczenie biologiczne. Wyizolowano wkrótce amid kwasu nikotynowego z mięśnia sercowego, a później z ekstraktu wątrobowego. Stwierdzono, że leczy on pelagrę u ludzi i tzw. chorobę czarnego języka u psów. Nazwa pelagry pochodzi od łacińskich słów "pella agra", które oznaczają szorstką, chropowatą skórę. Jej symptomami są zaczerwienienia i zmiany skórne, które objawiają się plamami i pęcherzami. W miarę rozwoju tej choroby pojawia się biegunka, bóle głowy, stany depresji, bezsenność, demencja, a nawet śmierć.
Jeszcze inna nazwa pelagry brzmi "rumień lombardzki", gdyż pierwsze doniesienia na temat tej choroby ogłoszone w 1771 r. dotyczyły jej występowania w Lombardii (krainie historycznej w północnej Italii). Choroba ta występowała także w biedniejszych krajach Ameryki Środkowej, w których podstawą pożywienia jest kukurydza. Roślina ta zawiera niewystarczającą ilość witaminy B3, w dodatku w formie
nieprzyswajalnej dla człowieka. Liczne zachorowania były spowodowane również nieumiejętną obróbką kukurydzy. Później okazało się, że dzięki gotowaniu kukurydzy w "wodzie wapiennej" można zwiększyć ilość witaminy B3 i przekształcić ją w postać korzystną dla człowieka.
Rola w organizmie
Witamina B3 należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie, a ponadto takich, których nadwyżki są wydalane z moczem.
Jej wpływ na organizm jest różnorodny. Podobnie jak inne witaminy z grupy B uczestniczy w wielu procesach, a przede wszystkim współdziała jako koenzym w syntezie i rozkładzie węglowodanów, kwasów tłuszczowych i aminokwasów. Bierze udział w wielu przemianach metabolicznych, głównie w tych, które uwalniają energię z węglowodanów. Uczestniczy w tworzeniu czerwonych ciałek krwi oraz hamuje toksyczne działanie związków chemicznych i leków, między innymi takich jak adriamycyna stosowana do leczenia nowotworów, która może powodować uszkodzenia mięśnia sercowego.
Witamina B3 reguluje poziom cholesterolu we krwi, dzięki czemu zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Hamuje ilość "złego" cholesterolu (LDL) i trójglicerydów (molekuł tłuszczu), a podnosi poziom "dobrego" cholesterolu (HDL). Badania wykazały, że obniża ona poziom cholesterolu o 22%, a tłuszczu aż o 52%.
Rozszerza naczynia krwionośne, co u ludzi z wąskimi żyłami może złagodzić dolegliwości krążeniowe. Dzięki tej zdolności może pomagać cierpiącym na bóle migrenowe.
Jest znana jako "witamina uszczęśliwiająca nerwy", gdyż oddziałuje również korzystnie na system nerwowy i stan psychiczny człowieka. Rzeczywiście, koi ona nerwy, ułatwia sen, zapewnia spokój psychiczny. Dzięki temu jest stosowana w leczeniu zaburzeń psychicznych, a szczególnie schizofrenii.
Witamina ta odgrywa ważną rolę w utrzymaniu prawidłowego stanu skóry: poprawia ukrwienie skóry i kondycję włosów. Stosuje się ją więc jako składnik kosmetyków, takich jak kremy rewitalizujące, odżywki, balsamy do włosów. Jest też używana w leczeniu niektórych chorób skóry, między innymi przebarwień i łupieżu.
Niedobór i nadmiar
Zbyt mała ilość witaminy B3 objawia się ogólnym osłabieniem, bezsennością, bólami głowy i kłopotami z pamięcią. Obserwuje się zaburzenia w działaniu układu nerwowego, prowadzące nawet do zaburzeń psychicznych, a więc agresywne zachowanie, wybuchy złości, niepokój, depresje, nadmierną aktywność. Dzieje się tak szczególnie wtedy, gdy w organizmie występują trudności we wchłanianiu substancji odpowiedzialnych za pracę mózgu, a więc między innymi wspomnianego już tryptofanu. Stosowanie witaminy B3 łagodzi te objawy.
Niedobór B3 wywołuje pogorszenie stanu skóry, a więc choroby skórne, owrzodzenie ust, warg, przebarwienia (plamy) na skórze. Staje się ona zaczerwieniona i szorstka, powstają stany zapalne, szczególnie w tych miejscach ciała, które są wystawione na działanie promieni słonecznych oraz ulegają uciskowi i tarciu. Takie stany chorobowe zdarzają się wprawdzie rzadko, ale mogą trwać latami i mają chroniczny charakter.
Niewystarczająca ilość witaminy B3 powoduje niedomagania przewodu pokarmowego, czyli nieżyt żołądka i jelit, gdyż w żołądku zmniejsza się wytwarzanie kwasu solnego, a chorzy cierpią na dolegliwe i uporczywe biegunki prowadzące do wycieńczenia organizmu.
Toksyczność witaminy B3 jest niska, ale jej nadmiar może mieć negatywne skutki dla organizmu i dlatego należy przyjmować ją pod kontrolą lekarza. Niekiedy bowiem zbyt duża ilość tej witaminy powoduje rozszerzanie naczyń krwionośnych, bóle głowy, mrowienie, zaczerwienienie skóry, swędzenie głowy, szum w uszach, uczucie niestrawności. Za duże dawki mogą wywołać nawet żółtaczkę, arytmię serca i psychozy. Szczególnie powinni uważać ci, którzy są chorzy na astmę i cierpią na chorobę wrzodową. Przedawkowanie zwiększa też prawdopodobieństwo uszkodzenia wątroby, powoduje utratę łaknienia, podwyższa zawartość glukozy w osoczu i stężenie kwasu moczowego.
Gdzie znajduje się witamina B3?
Źródłami witaminy B3 (a także tryptofanu, z którego może być ona wytwarzana w organizmie) są produkty zawierające dużo białka, a więc chude mięso, wątróbka, serca, drób, ryby, fasola, groch. Znajduje się ona w drożdżach piwnych, suszonych brzoskwiniach, pełnym ziarnie, migdałach i grzybach.
Czy wiesz, że... B3
Kwasu nikotynowego i amidu tego kwasu nie należy mylić ze szkodliwą nikotyną, która znajduje się w tytoniu. Witamina B3 współdziała z innymi witaminami z grupy B (B1, B2, B6, biotyną i pantotenianem wapnia) i jest od nich zależna, dlatego należy przyjmować ją razem z nimi. Chrom zwiększa efektywność witaminy B3. Witamina B3 może być podawana jednocześnie z witaminą A i E w celu obniżenia cholesterolu. B3 wspomaga działanie leków przeciwpadaczkowych, takich jak fenobarbital i pymidon. Witamina B3 jest odporna na działanie wysokiej temperatury, kwasów, ługów i intensywne naświetlanie promieniami ultrafioletowymi. Nie zostaje zniszczona podczas gotowania, ale w czasie tego procesu przechodzi do wywaru, który należy wykorzystać przy przygotowywaniu potraw. Nadmierne spożywanie cukru, słodyczy i napojów słodzonych prowadzi do utraty witaminy B3.
autor: Barbara Michalik
Skomentuj